Ομοσπονδία Κυπριακών Οργανώσεων Ελλάδος
 

 

 


 
 

Κέντρο Ανάδειξης της Λαογραφικής και Ιστορικής Ενότητας Θράκης- Κύπρου «Γρηγόρης Αυξεντίου»

 

 

 

 

 

 

Παρουσίαση Μουσείου (video)

 

 

 

 

 

 

 

Το Αυξέντιο λεγόταν μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1960 Νέο Κατράμιο. Οι κάτοικοι του οικισμού προφανώς δεν ήθελαν το χωριό τους να έχει τουρκογενές όνομα και έτσι σκέφθηκαν ν’ αλλάξουν το όνομα του. Έτσι λήφθηκε απόφαση του Κοινοτικού Συμβουλίου, υπέβαλαν αίτηση στο αρμόδιο τμήμα του Υπουργείου Εσωτερικών, για μετονομασία του οικισμού τους σε Αυξέντιο, θέλοντας να τιμήσουν τον μεγάλο ήρωα και αγωνιστή της ΕΟΚΑ Γρηγόρη Αυξεντίου, του οποίου η θυσία η θυσία ήταν πρόσφατη και είχε συγκινήσει το πανελλήνιο. Συμπτωματικά έξω από την γενέτειρα του Γρηγόρη Αυξεντίου την κωμόπολη Λύση της Κύπρου ανακαλύπτεται η επιτύμβια στήλη του Διονυσίου του Καρδιανού που φυλάσσεται στο Μουσείο Λευκωσίας. Ο Καρδιανός ήταν στρατιώτης του μεγάλου Αθηναίου στρατηγού Κίμωνα, καταγόμενος από την Καρδίαν της Ανατολικής Θράκης που έπεσε μαχόμενος για την ελευθερία της Κύπρου εναντίον των Περσών.

Μετά από αναζητήσεις και των δύο πλευρών, ο μεν δήμος Λύσης έψαχνε να βρει τη γενέτειρα  του Διονυσίου του Καρδιανού, το δε Αυξέντιο τη γενέτειρα του Γρηγόρη Αυξεντίου, ήλθαν σε επαφή ο δήμος Λύσης και η κοινότητα Διομηδείας, στην οποία υπαγόταν τότε ο οικισμός του Αυξεντίου και δημιουργούνται οι πρώτες επαφές των δύο χώρων. Στη συνέχεια το 1999 κατασκευάζεται το ηρώο του Γρηγόρη Αυξεντίου στον οικισμό, με πρωτοβουλία του Δήμου Λύσης που κατασκευάζει την προτομή με την βοήθεια του Συλλόγου Κυπρίων Νομού Ξάνθης και χρηματοδότηση της Συνεργατικής Λύσης. Την διαμόρφωση του χώρου την έκανε ο Δήμος Βιστωνίδας με χρηματοδότηση του Υπουργείου Μακεδονίας – Θράκης, γιατί ήδη είχε εφαρμοστεί στην Ελλάδα το Σχέδιο Καποδίστριας και ο οικισμός του Αυξεντίου εντάχθηκε στον δήμο Βιστωνίδας.

Παρουσίαση Μουσείου (video)

 

Το κτίριο κατασκευάστηκε στον οικισμό του Αυξεντίου που υπάγεται στο δημοτικό διαμέρισμα Διομηδείας του Δήμου Βιστωνίδας του νομού Ξάνθης. Ο οικισμός είναι καθαρά προσφυγικός και ιδρύθηκε το 1926 από πρόσφυγες της Μικράς Ασίας, οι οποίοι αφού έζησαν κάποια χρόνια διασκορπισμένοι εδώ και εκεί, υπέβαλαν αίτημα και τους παραχωρήθηκε η έκταση δίπλα στο μουσουλμανικό οικισμό του Παλαιού Κατραμίου για να δημιουργηθεί ο οικισμός. Βρίσκεται περίπου 10 χλμ από την πόλη της Ξάνθης.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tο 2000 υπογράφεται πρωτόκολλο αδελφοποίησης του Δήμου Λύσης με το Δήμο Βιστωνίδας από τους δημάρχους κ. Ανδρέα Τοφιά και Βασίλειο Τσολακίδη αντίστοιχα. Ήδη ο οικισμός του Αυξεντίου γίνεται γνωστός σε όλη την Κύπρο και οι επισκέψεις Κυπρίων επισήμων ή μη στον οικισμό πυκνώνουν, εκτός της στενότερης επαφής των κατοίκων Λύσης και Αυξεντίου που δημιουργείται με το πέρασμα του χρόνου. Ταυτόχρονα ο Σύλλογος Κυπρίων κάθε 3 του Μάρτη κάνει μνημόσυνο στον οικισμό για το μεγάλο ήρωα και αναπτύσσει στενές σχέσεις με τους κατοίκους του. Τίθεται κάποια στιγμή η ιδέα από τον τότε δημοτικό σύμβουλο Αυξεντίου Θεόδωρο Τοφέα της δημιουργίας μουσείου για τον Γρηγόρη Αυξεντίου στον οικισμό. Η ιδέα αγκαλιάζεται από όλους μας και ψάχνουμε τρόπο για εξεύρεση χρημάτων προς υλοποίηση της.

Τον Οκτώβριο 2006 προκηρύσσεται από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων το πρόγραμμα Leader+ (2000-2006), το οποίο υλοποιείται τοπικά από την Αναπτυξιακή Εταιρεία Ξάνθης, στο οποίο προβλεπόταν η δράση προστασίας και διατήρησης της κληρονομιάς, με χρηματοδότηση 100%. Η Πρόεδρος του Συλλόγου Κυπρίων Ν. Ξάνθης, μόλις είδε την προκήρυξη  ήλθε σε επαφή με τον τότε δήμαρχο Βιστωνίδας κ. Βασίλειο Τσολακίδη και συμφώνησαν να εντάξουν πρόταση στο Leader+ σαν δήμος Βιστωνίδας, γιατί ο δήμος είχε ήδη ζητήσει την παραχώρηση οικοπέδου στον οικισμό από το Υπουργείο και ήταν σίγουρος για την παραχώρηση.  Έτσι η Πρόεδρος του Συλλόγου Κυπρίων Ελένη Χατζηγεωργίου,  σύνταξε τη μελέτη και την πρόταση ένταξης στο Leader+. Η πρόταση εγκρίθηκε με το ποσό των 345.000 € όμως στις 23/12/2006 προέκυψε πρόβλημα στην παραχώρηση του οικοπέδου, το οποίο ήδη είχε παραχωρηθεί στην εκκλησία του οικισμού από το 1978.

Τότε ο Σύλλογος Κυπρίων Ν. Ξάνθης κατέβαλε τεράστια προσπάθεια να συγκεντρώσει χρήματα από φίλους και συνεργάτες του, για αγορά ιδιωτικού οικοπέδου, το οποίο κατάφερε μέσα σ’ ένα πολύ σύντομο χρονικό διάστημα και τον Μάρτιο 2007 μισθώνει το αγορασθέν οικόπεδο με ενοίκιο εντελώς συμβολικό (50€/ έτος) για 20 χρόνια στο Δήμο Βιστωνίδας για να προχωρήσει το πρόγραμμα  και να κατασκευαστεί το κτίριο.

Τον Μάιο 2007 επισκέπτεται την Ξάνθη και εντοιχίζει μαρμάρινες πλακέτες σε δύο μεγάλους δρόμους της Ξάνθης που φέρουν ονόματα Κυπρίων ηρώων της ΕΟΚΑ, Μιχαήλ Καραολή και Ανδρέα Δημητρίου, η πρώην Υπουργός Παιδείας και Πολιτισμού της Κύπρου και Πρόεδρος του Συμβουλίου Ιστορικής Μνήμης Αγώνα ΕΟΚΑ 1955-1959, κα Κλαίρη Αγγελίδου, η οποία παρέδωσε στον Σύλλογο Κυπρίων το πρώτο υλικό για το Κέντρο «Γρηγόρης Αυξεντίου».  Η κα Αγγελίδου αγκάλιασε με αγάπη την ιδέα δημιουργίας του Κέντρου από την αρχή και σε ανύποπτο χρόνο προσέφερε το ποσό των £3.000 σαν συνδρομή του ΣΙΜΑΕ για την ίδρυση του στο δήμαρχο Λύσης.

Στις 19/6/2007 δημοπρατείται το έργο από το δήμο Βιστωνίδας επί δημαρχίας Νικολάου Ζλάτκου. Στις 24/7/2007 υπογράφεται η σύμβαση κατασκευής του έργου με την ανάδοχο κατασκευάστρια Κοινοπραξία «Ε. Χατζηγεωργίου- Δ. Κοτζαμπάσης». Έτσι στις 26/7/2007 ξεκίνησε η κατασκευή του έργου, με πρώτες εργασίες την κατεδάφιση των υπαρχόντων παλαιών κτισμάτων εντός του οικοπέδου. Στις 3/9/2007 εκδόθηκε η οικοδομική άδεια από την Διεύθυνση Πολεοδομίας της Νομαρχίας Ξάνθης,  κατά προτεραιότητα μετά από σχετική εισήγηση του Νομάρχη κ. Γιώργου Παυλίδη και την αμέριστη συμπαράσταση των μηχανικών της Διεύθυνσης Πολεοδομίας και των μηχανικών του δήμου Βιστωνίδας Χαράλαμπου Χιλιώτη και Αριστείδη Τζιάτζη, αφού εξασφαλίστηκαν οι σχετικές απαιτούμενες άδειες ή απαλλαγές από το Υπουργείο Πολιτισμού. Το έργο ολοκληρώθηκε στο χρόνο ρεκόρ των 10 μηνών, έτσι τέλος Μαϊου θα έπρεπε να εξοπλιστεί.

Στις 20 Μαίου 2008 η μουσειολόγος κα Λουκία Χατζηγαβριήλ του Ιδρύματος Λεβέντη, έρχεται στη Ξάνθη με έξοδα του ΣΙΜΑΕ και του Συλλόγου Κυπρίων Ν. Ξάνθης και «στήνει». Το υλικό του χώρου, με ατέλειωτες ώρες δουλειάς, με αγάπη και μεράκι.

Στις 31 Μαίου 2008 εγκαινιάζεται το «Γρηγόρης Αυξεντίου», από τον Υπουργό Άμυνας της Κύπρου κ. Κώστα Παπακώστα και τον Ξανθιώτη Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Αλέξανδρο Κοντό. Παρόντες στα εγκαίνια αγωνιστές της ΕΟΚΑ, ο συναγωνιστής του Αυξεντίου μέχρι το τέλος Αυγουστής Ευσταθίου και η αδελφή του ήρωα Χρυστάλλα Σουρουλά που συγκίνησαν όλους με τα λιτά τους λόγια. Τα εγκαίνια διοργανώθηκαν από τον Δήμο Βιστωνίδας και το Σύλλογο Κυπρίων Ν. Ξάνθης. Ο Σύλλογος Κυπρίων διοργάνωσε στη συνέχεια τριήμερες εκδηλώσεις ενταγμένες σε νέο πρόγραμμα του Leader και συνεργάστηκε με την χορωδία του Δήμου Έγκωμης, το χορευτικό συγκρότημα «Η Βράκα» του κατεχόμενου Δήμου Κερύνειας, το Λύκειο Ελληνίδων Ξάνθης και το Σύλλογο Γυναικών Αυξεντίου.

Περιγραφή κτιρίου:


Είναι κτισμένο σε οικόπεδο 1.095,30 μ2 ιδιοκτησίας Συλλόγου Κυπρίων Ν. Ξάνθης.
Αποτελείται από δύο ορόφους συνολικού εμβαδού 247,92 μ2:

  1. Το ισόγειο συνολικής καθαρής επιφάνειας 111,36μ2, περιλαμβάνει εκθεσιακό χώρο καθαρά ιστορικό, με το απαιτούμενο γραφείο και χώρους υγιεινής.
  2. Ο όροφος συνολικής καθαρής επιφανείας 136,56 μ2, έχει το χώρο προβολών, τον εκθεσιακό λαογραφικό χώρο και μικρή αποθήκη.

Είναι καθαρά κυπριακού ρυθμού με πάντρεμα όμως με το θρακιώτικο ρυθμό, εδώ η αψίδα με την κόγχη της Κύπρου δένει με το έρκερ της Θράκης.